|
خواجه
شمس الدين از وزراء بنام ايران است كه در بسط و نشر علم و عمران و
آبادي خدمات شايان تحسين انجام داده و از نويسندگان و شعراي عاليقدر
بشمار مي رود .
از
سال 661تا 683 به وزارت هولاكو و اباقا و احمد تكودار اشتغال داشته و
در آخر فخرالدين قزويني مستوفي نزد ارغون خان سعايت نمود و او را به
تهيه سم براي قتل اباقاخان متهم كرد و ارغون خان در چهارم شوال سال 683
او را در حوالي اهر بقتل رسانيد و پس از اندك زماني چهار پسر وي يحيي و
فرج الله و مسعود و اتابك نيز كشته شدند فقط يك پسرش زكريا نام سالم
ماند .شمس الدين ذوالسانين بوده و به زبان هاي فارسي و عربي هر دو شعر
مي گفت عده بسياري از شعرا او را مدح گفته اند از آن جمله سعدي شيرازي
قصايدي چند در مدح وي سروده است .
"شمس
الدين محمد صاحب ديوان جويني مدت 22سال از طرف اباقاخان پسر هولاكو سمت
وزارت داشت و برادرش عطاملك جويني مدت 24سال فرمانرواي بغداد و عراق
عرب بود اين هر دو برادر از قريه آزاد وار جوين بودند ،منتخب الدين
بديع اتابك رئيس ديوان رسائل سلطان سنجر خان بهاءالدين محمد جويني بود
و بهاء الدين محمد بن علي جد پدر صاحب ديوان و عطاملك جويني بود ، كه
در سال 644 از طرف امير ارغون بحكومت آذربايجان و گرجستان و روم منصوب
بود. اين شخص در سال 588 موقعيكه سلطان تكش خوارزمشاه در تعقيب آخرين
پادشاه سلجوقي به ري مي رفت و از قريه آزاد وار عبور مي كرد بخدمت
سلطان تكش رسيد واز همان موقع مصدر امور واقع شد {به نقل از مقدمه
تاريخ جهانگشاي جويني بقلم مرحوم علامه قزويني }يك سال بعد از اينكه
هولاكو بغداد را مسخر ساخت و مستعصم خليفه عباسي رابقتل رسانيد عطاملك
جويني را فرمانرواي بغداد و عراق و روم كرد و اين در سال 657 بود و
وزارت ممالك تابعه خود را به شمس الدين محمد صاحب ديوان جويني تفويض
نمود و حكومت ولايات عراق و اصفهان را به بهاءالدين محمد پسر شمس الدين
محمد داد در دوران حكمراني هولاكو و اباقا آن در منتهاي قدمت و شوكت
بودند شرف الدين هرون پسر ديگر شمس الدين محمد صاحب ديوان كه از فضلاء
و دانشمندان عصر خود بود دختر احمد بن مستعصم خليفه عباسي رابه زني
گرفت و دختر علاءالدين عطاملك جويني نيز زن ابو المجامع ابراهيم بن شيخ
سعد الدين حموي بود."
"شمس
الدين محمد و برادرش عطاملك جويني بعد از چند سال حكمراني با اقتدار
عاقبت مانند ساير وزراء پادشاهان مغول ساقط شدند و عطاملك جويني بعد از
حبس و مصادره اموال در بغداد وفات يافت و شمس الدين در نزديكي اهر در
سال 683 بفرمان ارغون بقتل رسيد شرف الدين هرون با ساير اولادهاي جويني
نيز مقتول گرديدند و در اندك زماني بكلي آثار آنها محو گرديد ."
| 
