|
پيشينه اساطيري جوين
مويد ثابتي به نقل از كتاب ايران درزمان ساسانيان تاليف كريستنس نام
كوان را محتمل از لغت گوان
به
معني غولان دانسته وبر اين احتمال مويد ثابتي گفته ممكن است :نام اكوان
ديو كه رستم را به دريا انداخت وداستان آن در شاهنامه فردوسي ذكر شده
با نام اكوان بي ارتباط نباشد
بخسبيده بد رستم
پهلوان كه اكوان ديو اندر آمد دمان
زمين گرد ببريد و
برداشتش زهامون به گردون بر افراشتش
و شايد كوان يا گوان جمع گو باشد به معني پهلوان و دلير كه در اين صورت
با
تعبير فوق بيشتر مطابقت دارد .
وجه
تسميه معني و ريشه جوين
ناصر خسرو قبادياني در سفرنامه اش مي نويسد :از مرو به سرخس شدم كه سي
فرسنگ است و از آنجا به نيشابور چهل فرسنگ روز شنبه يازده شوال در
نيشابور شدم و دوم ذي القعده از نيشابور بيرون رفتيم و با خواجه موفق
كه خواجه سلطان بودبه راه كوان به قومس رسيديم و زيارت شيخ بايزيد
بسطامي كرديم قدس ا... سره .گرد يزي در كتاب زين الاخبار مي نويسد
:عبدا..بن عامر به قومس آمد پس به كويان آمد و آنجا به آزاد وار آمد و
صلح كرد و دختر ملخان كوياني را بگرفت و به عبدا...خازم داد .
ثابتي به نقل از كتاب ماني ودين او مينويسد فتسب زنادقه فرنديه جنس من
المجوس ينسبون الي رجال كان يسمي افرند خرج برستاق جوان من رساتيق
نيشابور –
قصبه شروانه .مويد ثابتي به نقل از ملك السادات نيشابوري مولف كتاب
تاریخ خوارزمشاهي جوين راكويان ناميده است وشاهد مثال رباعي زيرا را
آورده :
تاریخ در اين زمانه آئين
آمد گوئي كه براي من مسكين
آمد
از جور سپهر سبزوار اين دل
من كويان كويان به اسفراين
آمد
وجه تسميه ديگري كه ميتوان براي جوين در نظر گرفت اين است كه گوه به
معني جاي پست و كنم ارتفاع گودال ميباشد و چون ساكنان رشته ي شمالي در
جاي كم ارتفاع جوين سكونت دارند منسوب به گو شده اند و ان پسوند نسبت
است گوان يعني آن هايي كه درقسمت كم ارتفاع اين منطقه سكونت دارند واين
بدين دليل است كه هيچگاه خود را جويني نمي دانند و در فرهنگ منطقه
ساكنان رشته روستاهاي شمالي را جويني و جنوبي را دامنه اي مي دانند
بنابراين دامنه اي يعني بالا نشين و جويني يعني پايين نشين مردم جوين
در عرف محلي جوين را به دوقسمت بالا جوين و پايين جوين تقسيم كرده اند
اين نيز به دليل وضعيت جغرافيايي و شيب آن از مشرق به مغرب است چون
مشرق آن بلندو مرتفع است بالا جوين ناميده شده و چون پايين جوين
ارتفاع كمتري دارد پايين جوين ناميده شده است .
پيشينه
ي ديرين شناسي دشت جوين دوره پارينه سنگي و ميانه سگي
چون كوههاي جوين ادامه چين خوردگي هاي كوههاي بينالود مي باشد و
بلندترين كوه سبزوار در جوين واقع شده از طرفي در متون تاريخي اقدام و
اصح جوين را ولايتي از توس و نيشابور ذكر كرده اند لذا ناگزير به بررسي
پيشينه ي ارتباط طبيعي و فرهنگي توس با جوين ميباشم اميدوارم اطاله سخن
راسخندانان گرامي بر اين حقير ببخشند .در سال 54-1353دوتن از ديرين
شناسان به نام هاي آقايان علي آرياني از ايران و كلود تيبولت از فرانسه
طي دوفصل بررسي قديمي ترين رد پاي انسان ابزار ساز را با قدمت تقريبي
يك ميليون هشتصد هزار سال قبل از ميلاد تا هشتصد هزار سال قبل از ميلاد
نه تنها در خراسان و ايران بلكه در آسياي جنوب غربي را احراز كردند
زمان موصوف برابر با دوره ي پلستوسن زمين شناسي كه مصادف اس با دوره ي
پالئو ليتيك lower
palaeolithicپارينه
سنگي قديم و عصر آشولين و موستر ين در اين دوران تعداد 60ساطور ابزار
در حوزه آبريز كشف رود كه تداعي كننده درياچه اي عظيم در آن دوران بوده
و باعث شده انسانها در تراسهاي رودخانه اي به صورت پادگان و يا داخل
غارهاي اطراف كوههاي هزار مسجد در شمال و بينالود در جنوب زندگي كنند
حاصل شده است كما اينكه لوتي واندنبرگ به نقل از ديرين شناس آمريكائي
از دانشگاه پنسيلوانيا بنام كارلتون استانلي كون در غار اندروت زو
بزنگان آثار مربوط به دوره موسترين را شناسائي كرده است همچنين آقاي
عزت ا...نگهبان در نزديكي مزدوران غار در كيم علي زلفي را بررسي نموده
كه به استناد ابزار سنگي موجود در محل قدمت آن را به دوران كهن سنگي
نسبت داده است .
پيشينه باستان شناسي دشت جوين
قديمي ترين محوطه با استقرار فرهنگي مربوط به هزاره اول قبل ازميلاد در
محلي موسوم به قوش تپه مجاور ضلع جنوب شرقي شهر نقاب شناسائي گرديده
وجود سفالينه هاي موسوم به خاكستري در محل مويد اين موضوع
است با اين وجود دشت جوين سه هزار سال قدمت استقرار يك جانشيني انسان
دارد
| 
